Ngày 27/10/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư 63/2026 về danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu vào Việt Nam. Vài ngày sau, dòng tít cấm nhập khẩu điện thoại, máy tính và máy ảnh cũ xuất hiện dày đặc trên các trang tin.

Với người đang để dành tiền lên đời bằng một chiếc iPhone cũ, dòng tít ấy rất dễ bị đọc thành từ năm sau hết đường mua máy cũ. Văn bản gốc lại kể một câu chuyện nhẹ nhàng hơn nhiều.

Thông tư 63/2026 giống một người gác cổng biên giới: người này chỉ chặn đồ cũ đi từ nước ngoài vào, còn chợ đồ cũ bên trong nhà vẫn họp như mọi ngày. Văn bản có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Cổng đóng với những món nào

Danh mục cấm được xếp theo mã HS, tức dãy số hải quan dùng để phân loại mọi món hàng đi qua cửa khẩu. Theo phụ lục của thông tư, danh sách gọi tên gần như mọi món đồ công nghệ anh em dùng hằng ngày, từ điện thoại và laptop tới máy ảnh và tai nghe.

Khi danh mục ghi mã 4 chữ số, lệnh cấm phủ toàn bộ các mã 8 chữ số thuộc nhóm đó. Khi danh mục ghi đủ 8 chữ số, chỉ đúng mặt hàng mang mã ấy bị chặn.

Cổng cũng đóng với linh kiện và phụ kiện đã qua sử dụng của những món có tên trong danh mục. Hàng tân trang (refurbished) vẫn bị chặn như hàng cũ, dù máy đã được sửa hoặc thay linh kiện cho chức năng và ngoại hình tương đương máy mới.

Thay linh kiện không đổi được tình trạng pháp lý của một chiếc máy khi đi qua cửa khẩu. Chiếc điện thoại cũ được làm lại vỏ, thay pin và đóng hộp mới vẫn mang thân phận hàng đã qua sử dụng.

Chợ trong nhà vẫn họp

Phạm vi của Thông tư 63/2026 là hoạt động nhập khẩu hàng hóa, không phải việc mua bán hay sử dụng thiết bị cũ đang lưu hành hợp pháp trong nước. Chiếc điện thoại anh em đang cầm hay chiếc laptop định bán lại cho đồng nghiệp đều nằm phía trong cánh cổng.

Những lô hàng đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép nhập khẩu trước ngày 1/1/2027 cũng không bị chặn giữa đường. Các lô này được nhập tiếp theo đúng nội dung và thời hạn ghi trong văn bản cho phép.

Cổng còn chừa một lối riêng cho ngành bán dẫn. Máy móc và thiết bị đã qua sử dụng phục vụ trực tiếp dự án sản xuất, kiểm thử vi mạch hoặc nghiên cứu công nghệ số có thể được nhập khẩu nếu đáp ứng đủ điều kiện pháp luật.

Lệnh cấm đã có từ năm 2018

Điện thoại, laptop và máy ảnh cũ đã nằm trong danh mục cấm nhập khẩu từ thời Thông tư 11/2018 của Bộ Thông tin và Truyền thông. Thông tư 63/2026 thay thế văn bản ấy, sau khi bộ này hợp nhất vào Bộ Khoa học và Công nghệ từ tháng 3/2025.

Căn cứ mới của thông tư là Nghị định 292/2026 hướng dẫn Luật Quản lý ngoại thương, ban hành ngày 22/7/2026. Danh mục được cập nhật theo hệ thống mã HS hiện hành, kèm nguyên tắc rõ ràng hơn cho linh kiện, hàng tân trang và các trường hợp loại trừ.

Thông tư 63/2026 không mở ra một lệnh cấm mới mà thay tấm biển trên cánh cổng đã đóng từ năm 2018, lần này ghi rõ hơn cho linh kiện, hàng tân trang và thiết bị ngành chip. Người đang để dành tiền lên đời bằng một chiếc máy cũ vì thế không cần gom hàng trước ngày 1/1/2027. Khi máy cũ không rõ đường đi bị chặn ngay từ cửa khẩu, người mua trong nước bớt đi một nguồn hàng khó bảo hành, còn những chiếc máy đang lưu hành hợp pháp vẫn được mua bán như trước. Cổng ngoài đóng với đồ cũ nước ngoài, còn chợ trong nhà vẫn mở cho anh em.

• Nội dung Thông tư 63/2026/TT-BKHCN ngày 27/10/2026 và căn cứ Nghị định 292/2026/NĐ-CP theo bản tóm tắt văn bản của LuatVietnam và Tạp chí Kinh tế Tài chính. Phạm vi điều chỉnh, các trường hợp loại trừ và việc thay thế Thông tư 11/2018/TT-BTTTT theo báo Dân trí.

• Vụ thu giữ 418 điện thoại cũ tại sân bay Tân Sơn Nhất tháng 5/2019 theo Hải quan Online. Mốc hợp nhất Bộ Thông tin và Truyền thông vào Bộ Khoa học và Công nghệ tính từ ngày 1/3/2025.

• Thông tư chưa nêu riêng trường hợp thiết bị cá nhân mang theo khi xuất nhập cảnh, nên người mang theo nhiều máy cần hỏi trực tiếp cơ quan hải quan. Bài viết mang tính phổ biến thông tin, không thay cho tư vấn pháp lý. Hình minh họa là đồ họa.