Những sự việc như "bắt cóc online", thao túng tâm lý, lừa đảo chiếm tài sản của sinh viên cho thấy người trẻ thạo công nghệ cũng có thể mắc bẫy.

Tại lễ phát động dự án CyberZ, khơi dậy vai trò tiên phong của sinh viên trong phòng, chống lừa đảo trực tuyến, được tổ chức tại Hà Nội ngày 29/10, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó cục trưởng An ninh mạng - Bộ Công an, cho rằng khả năng tiếp cận công nghệ nhanh chóng không giúp người trẻ miễn nhiễm với lừa đảo trực tuyến, nhất là khi tội phạm kết hợp AI với thủ đoạn thao túng tâm lý.

"Ngay cả những người trẻ có khả năng tiếp cận công nghệ nhanh chóng cũng có thể trở thành nạn nhân", ông nói, lấy ví dụ việc sinh viên bị thao túng tâm lý qua thủ đoạn "bắt cóc online" thời gian qua. Theo ông, lừa đảo trực tuyến hiện không chỉ dừng ở những thủ đoạn gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo, tội phạm mạng có thể giả mạo hình ảnh, giọng nói, đồng thời khai thác sự tin tưởng, tình cảm và nỗi sợ hãi để dẫn dụ nạn nhân.

Lãnh đạo Cục An ninh mạng cho rằng công tác phòng, chống lừa đảo cần chuyển từ cảnh báo những thủ đoạn đã xảy ra sang xây dựng năng lực nhận diện, ứng phó của cộng đồng trước nguy cơ liên tục biến đổi. Theo ông, việc trang bị kiến thức cần đi cùng thực hành, từ kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến lựa chọn cách xử lý khi gặp dấu hiệu lừa đảo. Sinh viên cũng cần hiểu quy định pháp luật, biết cách chuyển thông tin đến cơ quan có thẩm quyền, thay vì tự thực hiện hoạt động điều tra hoặc xử lý tội phạm.

Dự án CyberZ do Cục An ninh mạng chỉ đạo, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam bảo trợ. Bên cạnh cung cấp thông tin cảnh báo, dự án hướng đến việc để sinh viên trực tiếp thực hành nhận diện tình huống và lựa chọn cách ứng phó.

Cổng thông tin CyberZ được giới thiệu tại sự kiện cung cấp tài liệu, kiến thức và các tình huống để người dùng kiểm tra hiểu biết về lừa đảo trực tuyến. Dự án cũng phát động cuộc thi CyberZ Challenge, khuyến khích sinh viên đề xuất ý tưởng truyền thông hoặc giải pháp phòng, chống lừa đảo. Theo ban tổ chức, các ý tưởng có tiềm năng sẽ được lựa chọn để tiếp tục hoàn thiện và tìm nguồn lực triển khai thực tế.

Ông Vũ Duy Hiền, Phó tổng thư ký kiêm Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhận định việc kết nối cơ quan chuyên môn, nhà trường, doanh nghiệp và sinh viên có thể tạo điều kiện để phát triển các sáng kiến phục vụ cộng đồng. Ông cũng nhấn mạnh việc huy động thế hệ trẻ tham gia phòng, chống lừa đảo trực tuyến, tìm kiếm các sáng kiến có tiềm năng phát triển thành những giải pháp hữu ích phục vụ cộng đồng.

Lưu Quý