Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu ngành nông nghiệp làm chủ công nghệ giống, thức ăn chăn nuôi, đổi mới hoạt động khoa học công nghệ, lấy hiệu quả sản xuất, giá trị gia tăng, thu nhập của người dân làm thước đo.

Tại Hội nghị phát triển Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía Nam, tổ chức tại Cần Thơ, ngày 2/11, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá ngành nông nghiệp còn nhiều điểm nghẽn về công nghệ, nguyên liệu đầu vào, chế biến sâu, logistics và liên kết thị trường.

Theo ông, trong bối cảnh dư địa mở rộng diện tích ngày càng hạn chế, tăng trưởng phải dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng và ứng dụng khoa học công nghệ. Ông yêu cầu các địa phương dựa trên cơ sở tiềm năng thế mạnh của địa phương, phải xác định đúng hướng, nhiệm vụ và lĩnh vực ưu tiên về giống cây trồng, vật nuôi, phân bón, thức ăn, ứng dụng rộng rãi công nghệ và máy móc phục vụ sản xuất nông nghiệp...

Ông yêu cầu từ nay đến hết tháng 11, mỗi địa phương phải chọn 3-5 bài toán lớn, cấp thiết, gắn với lợi thế sản xuất và khả năng cạnh tranh của mình để tập trung giải quyết. "Từng bài toán phải xác định rõ mô hình liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu", Phó thủ tướng nói, giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo dõi, tổng hợp, báo cáo Thủ tướng.

Phó thủ tướng cũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát hoạt động nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ; xác định những nhiệm vụ ưu tiên có tác động trực tiếp đến tăng trưởng. Trọng tâm là làm chủ công nghệ giống, thức ăn chăn nuôi, vaccine, thuốc bảo vệ thực vật, cơ giới hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc...

Đối với Bộ Khoa học và Công nghệ, ông đề nghị khẩn trương tháo gỡ vướng mắc về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, lựa chọn những kết quả nghiên cứu có khả năng thương mại hóa để tiếp tục hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Trần Trung Tính, cho biết, nguồn lực cho khoa học công nghệ trong lĩnh vực nông nghiệp rất được chú trọng và quan tâm. Năm 2026, kinh phí phê duyệt cho các nhiệm vụ khoa học công nghệ chuyển về Bộ Nông nghiệp và Môi trường tăng 35%. Các nhiệm vụ cấp quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì lĩnh vực này cũng tăng 44%...

Theo Thứ trưởng, đối với lĩnh vực nông nghiệp, một số định hướng công nghệ chiến lược đang được ưu tiên đặc biệt bao gồm công nghệ về giống (cây trồng, vật nuôi), công nghệ vaccine, chọn giống cá tra, sản xuất vaccine...

Ông cho biết, Bộ sẽ tổ chức nhiệm vụ khoa học công nghệ theo các bài toán lớn gắn liền với ngành hàng và chuỗi giá trị; từ nghiên cứu giống, sản xuất, bảo quản, chế biến đến truy xuất nguồn gốc và phát triển thị trường. Đồng thời ưu tiên phát triển và làm chủ công nghệ chiến lược dài hạn, tạo sự thay đổi căn bản về năng suất, chất lượng và phương thức sản xuất; xác định doanh nghiệp là trung tâm của hoạt động đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ.

"Bộ đang xây dựng đề án đặc thù phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vùng Đồng bằng sông Cửu Long với 10 bài toán lớn, triển khai trong năm tới", Thứ trưởng nói, cho biết có 6 bài toán phục vụ nông nghiệp, thủy sản, bảo vệ nguồn nước.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng khẳng định cần nhìn nhận thẳng thắn những hạn chế của mô hình tăng trưởng nông nghiệp hiện nay, vốn chủ yếu dựa vào mở rộng quy mô sản xuất và khai thác lợi thế tài nguyên.

Mô hình này đang dần bộc lộ những giới hạn khi chi phí sản xuất còn cao, tổn thất sau thu hoạch lớn, giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng. Trong khi đó, năng lực chế biến sâu, liên kết chuỗi giá trị và ứng dụng khoa học, công nghệ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Vì thế, ngành cần chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng, công nghệ cao, chế biến sâu và giá trị gia tăng.

Đối với khu vực phía Nam, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng xác định, địa bàn có vai trò đặc biệt quan trọng trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản cả nước, tập trung nhiều vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn, ngành hàng xuất khẩu chủ lực, cùng hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp có năng lực khoa học, công nghệ. Đây là những lợi thế để khu vực đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nông nghiệp hiện đại, có giá trị gia tăng cao.

An Bình