Năm 1984, đĩa CD mới ra đời được hai năm và vẫn là món đồ xa xỉ. Đầu đọc CD đầu tiên của Sony có giá 168.000 yên và là một thiết bị để bàn, gắn với dàn âm thanh trong nhà. Tháng 11 năm đó, Sony tung ra một chiếc máy vuông vức chỉ cỡ bốn hộp đựng đĩa xếp chồng, giá 49.800 yên. Đó là D-50, máy nghe CD cầm tay đầu tiên trên thế giới, chiếc máy đặt nền móng cho dòng Discman về sau.

Sony D-50 ra mắt tháng 11/1984, máy nghe CD cầm tay đầu tiên trên thế giới. Thân máy vuông vức, nắp đen bóng, mặt trước ốp kim loại màu bạc

CD tốt nhưng đắt đỏ

Đĩa CD do Sony và Philips cùng phát triển. Ngày 1/10/1982, Sony bán chiếc CDP-101 tại Nhật, đầu CD thương mại đầu tiên trên thế giới, với giá niêm yết 168.000 yên, khoảng 730 USD theo tỷ giá thời đó. Theo bài viết về lịch sử điện tử Nhật Bản trên trang Beacon của hãng Icom, đĩa CD lúc ấy cũng có giá 3.500 tới 3.800 yên mỗi đĩa, đắt hơn đĩa than. Dù các hãng ra sức quảng bá chất lượng âm thanh kỹ thuật số, giá cao khiến CD chậm phổ biến.

Chiếc CDP-101 (1982), đầu CD thương mại đầu tiên của Sony, được bảo tàng Khoa học và Công nghệ Leonardo da Vinci ở Milan (Ý) lưu giữ. Giá bán lúc ra mắt tại Nhật là 168.000 yên

Wikipedia gọi nỗ lực giảm giá của Sony khi đó là dự án CD CD, viết tắt của Compact Disc Cost Down. Các kỹ sư cải tiến thiết kế CDP-101, bớt linh kiện và giảm điện năng tiêu thụ. Mục tiêu tiếp theo là một đầu CD nhỏ hơn để ai cũng có thể nghe nhạc kỹ thuật số.

Một khối gỗ làm khuôn

Trang lịch sử sản phẩm của Sony kể lại rằng tổng giám đốc bộ phận Âm thanh phổ thông khi đó đưa cho nhân viên một khối gỗ vuông 13,4 cm, dày khoảng 4 cm, bằng bốn hộp đựng đĩa CD, và yêu cầu họ làm cho nó phát ra tiếng. Để nhét được cả cơ chế đọc đĩa vào kích thước ấy, các kỹ sư giảm số linh kiện và điện năng, phối hợp với các bộ phận khác phát triển một con chip LSI duy nhất đảm nhận nhiều chức năng, đồng thời làm cụm đầu đọc quang học nhỏ và mỏng hơn.

Nắp máy nhìn từ trên xuống: dòng chữ CD Compact Player, logo Compact Disc Digital Audio và nút OPEN ở góc. Những chiếc đời đầu chưa mang tên Discman

Theo Wikipedia, D-50 có đủ các chức năng của CDP-101, chỉ thiếu điều khiển từ xa và chức năng lặp lại. Những chiếc sản xuất đầu tiên được gọi là CD Compact Player, đúng như dòng chữ in trên nắp máy. Tên Discman được dùng sau đó vì máy có thể mang theo và giống chiếc Walkman chơi băng cassette.

Những chi tiết của năm 1984

• Ra mắt: tháng 11/1984 tại Nhật, mang mã D-50, còn ở một số thị trường là D-5.
• Giá bán: 49.800 yên, khoảng 350 USD năm 1984, chưa tới một phần ba giá CDP-101.
• Kích thước và trọng lượng: khoảng bằng bốn hộp đựng đĩa CD, nặng 590 g theo Sony.
• Nguồn điện: thân máy không có pin, chỉ có cổng cắm 9 V phía sau. Người dùng mua thêm bộ đổi điện AC-D50 gắn vào lưng máy, có thêm hai cổng RCA xuất âm thanh, hoặc bộ pin rời.
• Điều khiển: phím bấm nằm cả ở mặt trước, cạnh màn hình LCD nhỏ hiển thị số bài và thời gian.

Mặt trước của D-50: màn hình LCD báo số bài và thời gian, hai nút REMAIN và MODE, phím Play/Pause lớn, hai phím chuyển bài, phím Stop, công tắc nguồn màu xanh và bánh xe chỉnh âm lượng

Quảng cáo

Thiết kế của D-50 khá gọn gàng. Phần nắp màu đen bóng chiếm gần trọn mặt trên, in một vòng tròn lớn đúng cỡ chiếc đĩa bên trong. Toàn bộ nút bấm dồn về mặt trước ốp kim loại màu bạc, xếp thành hàng giống một đầu đĩa để bàn thu nhỏ. Bấm nút OPEN ở góc, nắp bật lên để thay đĩa. Ở những vùng điện lưới khác nhau, bộ đổi điện AC-D50 dùng được với điện 110, 120, 220 hoặc 240 V.

Nắp D-50 mở lên để lộ chiếc đĩa CD đặt trên trục quay. Theo Sony, kích thước máy chỉ khoảng bốn hộp đựng đĩa CD xếp chồng

Chiếc máy đảo ngược thế cờ

Theo Sony, D-50 trở thành một sản phẩm bán rất chạy, đẩy nhanh sự phổ biến của CD và dẫn tới việc CD vượt qua đĩa than. Wikipedia ghi nhận chiếc máy tạo ra cả một thị trường máy CD cầm tay, kéo giá đầu CD của các hãng khác xuống và làm số đầu đĩa CD phát hành tăng vọt. Bài viết trên trang Beacon của Icom cho rằng mức giá chỉ bằng khoảng một phần ba chiếc đầu đầu tiên, khi việc sản xuất hàng loạt còn chưa đủ để hạ giá thành, có thể là một mức giá chiến lược chấp nhận lỗ để gieo mầm cho CD.

Bên trong D-50 khi lật bảng mạch lên: cụm đầu đọc quang học nằm trên thanh trượt, phần được Sony làm nhỏ và mỏng hơn để máy đạt kích thước mục tiêu

Quảng cáo

Sau D-50, Sony ra tiếp bản D-50 Mark II nhỏ hơn và mở rộng dòng Discman sang nhiều biến thể, từ máy chơi Video CD tới máy đọc CD-ROM cho máy tính. Năm 1999, hãng làm chiếc D-E01 kỷ niệm 15 năm máy CD cầm tay, trang bị công nghệ chống giật G-Protection. Từ năm 2000, tên Discman được thay hẳn bằng CD Walkman, và các máy này ngừng sản xuất vào đầu thập niên 2010, khi chúng không còn được ưa chuộng. Dù vậy, chiếc D-50 vẫn được Sony xếp vào danh sách các cột mốc sản phẩm của hãng, bên cạnh chiếc Walkman TPS-L2 đời đầu.

Nguồn:

Sony: Product & Technology Milestones, Personal Audio

,

Sony: Corporate History

,

Wikipedia: Discman

,

Wikipedia: Sony CDP-101

,

Icom Beacon: Từ máy hát điện tới âm thanh kỹ thuật số, kỳ 27

,

Studio RUM: Sony D-50 CD Compact Player