Quảng NinhTheo các chuyên gia, công nhận chéo chữ ký số giữa các nước sẽ thúc đẩy giao dịch điện tử xuyên biên giới, phát triển kinh tế số.

Chữ ký số được công nhận ở quốc gia này chưa chắc được chấp nhận tại quốc gia khác. Vấn đề này được các chuyên gia đề cập tại hội thảo về dịch vụ tin cậy xuyên biên giới, sáng 29/10, trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026.

Thực trạng cũng được phản ánh trong khảo sát của Hiệp hội Hạ tầng khóa công khai châu Á (APKIC). Ông Vijayakumar Manjunatha, Tổng thư ký hiệp hội, cho biết trong 36 quốc gia, vùng lãnh thổ tham gia khảo sát, chỉ 15 nơi ứng dụng hạ tầng khóa công khai (PKI) trong thương mại xuyên biên giới.

Đặc biệt, khảo sát không ghi nhận thỏa thuận công nhận lẫn nhau về dịch vụ tin cậy giữa các nước Nam Á, Đông Nam Á và Đông Á. Theo đại diện APKIC, việc tuân thủ cùng tiêu chuẩn kỹ thuật không đồng nghĩa với công nhận lẫn nhau. Một chữ ký số có thể được xác minh chính xác về mặt kỹ thuật nhưng vẫn không có giá trị pháp lý tại nước tiếp nhận.

Ông Fábio Rego, đến từ nhà cung cấp dịch vụ ký số Ascertia, lấy ví dụ về một giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp của Việt Nam được ký số và xuất trình tại ngân hàng hoặc tòa án ở Liên minh châu Âu (EU). Hệ thống xác minh tại EU có thể không xác định được trạng thái tin cậy của chữ ký số, dù nó được tạo theo đúng quy định của Việt Nam.

Khi đó, các bên phải quay lại quy trình giấy tờ, gồm in tài liệu, xin chứng nhận và dịch thuật. Tuy nhiên, việc chứng nhận trên giấy không giúp chữ ký số ban đầu được xác minh bằng hệ thống điện tử của EU. Trở ngại tương tự cũng có thể xuất hiện khi tài liệu ký số tại EU được đưa sang Việt Nam.

Theo ông Rego, việc xây dựng cơ chế công nhận lẫn nhau về dịch vụ tin cậy giúp doanh nghiệp xác minh giao dịch thuận lợi hơn khi hoạt động giữa các quốc gia.

Ông Phạm Quốc Hoàn, Phó giám đốc Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia, cho biết, Việt Nam đã triển khai ba dịch vụ tin cậy, gồm chứng thực chữ ký số, dấu thời gian và chứng thực thông điệp dữ liệu.

Pháp luật hiện hành cho phép công nhận chữ ký số, chứng thư chữ ký số và tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số nước ngoài khi đáp ứng các điều kiện tương ứng. Tuy nhiên, việc xây dựng cơ chế để hệ thống giữa các quốc gia tự động xác minh và công nhận lẫn nhau vẫn cần được nghiên cứu.

Theo ông Hoàn, nếu các hệ thống có thể xác minh và công nhận lẫn nhau, hoạt động trao đổi tài liệu, thương mại điện tử và các thủ tục liên quan đến hải quan sẽ thuận lợi hơn, đồng thời giảm chi phí cho các bên.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhận định, khi nền kinh tế số vượt qua biên giới quốc gia, "niềm tin số cũng cần có khả năng vượt qua biên giới". Tuy vậy, một chữ ký số được chấp nhận ở quốc gia này "chưa đương nhiên được công nhận" tại quốc gia khác, do khác biệt về pháp luật, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý.

Theo ông, kết nối kỹ thuật là điều kiện cần nhưng chưa đủ. Các quốc gia cần tăng cường tính tương thích giữa hệ thống, hài hòa tiêu chuẩn và nghiên cứu cơ chế công nhận lẫn nhau, phù hợp với pháp luật mỗi nước.

Chữ ký số là phương thức xác thực danh tính và nội dung văn bản trong môi trường trực tuyến, có giá trị pháp lý tương đương chữ ký tay. Công cụ này được sử dụng trong khai thuế, ký hợp đồng, giao dịch trực tuyến, giúp tiết kiệm thời gian và tăng tính minh bạch.

Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam 2026 diễn ra từ ngày 28 đến 30/10 tại Quảng Ninh, do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, gồm các phiên đối thoại xu hướng, chính sách, kết hợp cùng các hoạt động trưng bày và trình diễn công nghệ.

Trọng Đạt

• Việt Nam tập trung ba cam kết phát triển AI
• Chiến lược 5G ASEAN: Đổi mới để kiến tạo giá trị thực
• Lãnh đạo khoa học công nghệ đến Việt Nam bàn về phát triển AI